مقاله حسابداری

ارایه مقالات تخصصی حسابداری

 

 

 ۰۹۱۲۶۷۵۶۰۵۶

 

۰۹۱۲۵۳۶۴۱۹۳

تئوری پرتفولیو

لغت پرتفولیو در عبارت ساده ، به ترکیبی از دارائی ها گفته میشود که توسط یک سرمایه گذار برای سرمایه  گذاری تشکیل میشود این سرمایه گذار میتواند فرد یا مؤسسه باشد.

از نظر تکنیکی ، یک پرتفلیو در برگیرنده مجموعه ای از داراییهای واقعی و مالی سرمایه گذاری شده یک سرمایه گذار است. با این حال در این بحث تأکید ما بر روی داراییهای مالی است.

مطالعه تمام جنبه های پرتفلیو ، مدیریت پرتفلیو نامیده میشود. در این بحث به تجزیه و تحلیل مدل تئوری کلاسیک پرتفلیو که توسط مارکوئیتز ارائه شده است خواهیم پرداخت و سپس یاد خواهیم گرفت چگونه از طریق مدل تک شاخص بتوانیم فرایند  بدست آوردن ورودیها ی این مدل را تسهیل کنیم.

مسئله انتخاب پرتفوی

با توجه به نظریه نوین پرتفوی ، سرمایه گذار پرتفوی خود را بر اساس دو معیار بازده مورد انتظار و انحراف معیار بازده ، انتخاب میکند. اگر اوراق بهادار ریسک دار باشند مسئله اصلی هر سرمایه گذار تعیین مجموعه اوراق بهاداری است که مطلوبیت آن حداکثر است. این مسئله معادل انتخاب پرتفوی بهینه از مجموع پرتفویهای ممکن میباشد ، که تحت عنوان مسئله انتخاب پرتفوی نامیده میشود. مدل این مسئله در سال 1952 توسط مارکویتز ارائه گردید.

مارکویتز بیان میکند که سرمایه گذاران بایستی تصمیمات مربوط به پرتفویشان را صرفاً بر مبنای بازده مورد و انحراف معیار انتخاب نمایند. بدین معنی که سرمایه گذار بایستی بازده مورد انتظار و انحراف معیار هر پرتفوی را تخمین بزند. و سپس بهترین آنها را بر مبنای این پارامتر انتخاب کنند. 

 

مدل مارکویتز ( بهینه سازی پرتفوی )

مارکویتز نخستین کسی بود که یک معیار خاص برای ریسک سبد سهام تدوین نمود و بازده مورد منتظره و ریسک یک سبد سهام را استخراج نمود . مدل او بر پایه مشخصه های بازده منتظره و ریسک اوراق بهادار بنا شده و در اصل ، یک چارچوب نظری برای تحلیل گزینه های ریسک و بازده است. مدل میانگین واریانس مارکویتز مشهرترین و متداول ترین رویکرد در مسئله انتخاب سرمایه گذار است. از برجسته ترین نکات مورد توجه در مدل مارکویتز ، توجه به ریسک سرمایه گذاری ، نه تنها براساس انحراف معیار یک سهم ، بلکه براساس ریسک مجموعه سرمایه گذاری است.

مدل مارکویتز بر مبنای مفروضات زیر بیان شده است:

1- سرمایه گذاران ریسک گریزند، و دارای مطلوبیت مورد انتظار افزایشی میباشند و منحنی مطلوبیت نهایی ثروت آنها کاهنده میباشد.

2- سرمایه گذاران پرتفوی خود را بر مبنای میانگین و واریانس مورد انتظار بازدهی انتخاب مینمایند. بنابراین منحنی های بی تفاوتی آنها تابعی از نرخ بازده و و اریانس مورد انتظار میباشد.

3- هر گزینه سرمایه گذاری ، تا بی نهایت قابل تقسیم است؛

4- سرمایه گذاران افق زمانی « یک دوره ای » داشته و این برای همه سرمایه گذاران ، مشابه است.

5- سرمایه گذاران در یک سطح معینی از ریسک ، بازده بالاتری را ترجیح میدهند و بالعکس برای برای یک سطح معینی از بازدهی ، خواهان کمترین ریسک میباشند.     

v     سبد سرمایه گذاری کالا سبدی است که در یک سطح معین ریسک ، دارای بیشترین بازده است؛ یا دارای کمترین ریسک به ازای یک سطح معین بازده.

مسئله سرمایه گذاری مارکویتز را میتوان به شرح زیر بیان نمود:

اگر سرمایه گذار ، مقداری پول برای سرمایه گذاری بین n سهم داشته باشد ، سؤال این است که « مبلغ سرمایه گذاری چگونه بین n ورقه ، تخصیص یابد تا پرتفوی حاصله ، حداکثر مطلوبیت مورد انتظار را داشته باشد؟ » مارکویتز پیشنهاد میکند که پاسخ سؤال فوق بایستی در دو مرحله انجام پذیرد:

1- تعیین مجموعه پرتفوی کارآ ؛ پرتفوی کارا ، پرتفویی است با کمترین واریانس بازده در بین تمامی پرتفویها با بازده مورد انتظار یکسان ، و یا بیشترین بازده مورد انتظار در بین تمامی آنهایی که واریانس یکسان دارند و

2- انتخاب از مجموعه کارا ؛ یعنی انتخاب پرتفویی که مناسب ترین ترکیب ریسک و بازده را برای سرمایه گذار فراهم نماید.

برای تعیین یک مجموعه سبد سهام کارا ، ضروری است که بازده انتظاری و انحراف معیار بازده برای هر سبد سهام را تعیین کنیم . برای انجام این کار باید مدل مارکویتز را درک کنیم. پیش از تحلیل این مدل باید انواع داده هایی را که برای تهیه ورودی های مد پرتفولیو به کار میروند ، بشناسیم.

 

رابطه بین ریسک و بازده

مفهوم اساسی دیگر در نظریه نوین پرتفوی ، رابطه بین بازده مورد انتظار و ریسک است. رابطه بین بازده مورد انتظار و ریسک ، یک رابطه مثبت است ؛ یعنی هر اندازه بازده مورد انتظار بالاتری مد نظر میباشد ، ریسک آن نیز بیشتر خواهد بود. رابطه بین ریسک و بازده مورد انتظار را با  « خط بازار سرمایه » (CML) نشان میدهیم . یعنی خط بازار سرمایه به ازای نرخ بازده های مختلف ، ریسکهای حاصله را نمایش میدهد.

 

بازده مورد انتظار پرتفولیو ( سبد سهام )

بازده پرتفوی از داراییها ، برابر متوسط موزون بازده تک تک داراییهاست. وزن به کار گرفته شده برای هر بازده ، نسبتی از سرمایه گذاری انجام شده در دارایی های مذکور خواهد بود.

بازده مورد انتظار یک سبد سهام ، به صورت میانگین موزون بازده منتظره سهام منفرد به سادگی محاسبه میشود. مقدار وزن ها بر اساس نسبت مبالغ سرمایه گذاری شده در مورد هر سهم به کل مبلغ قابل سرمایه گذاری ، بدست می اید . و مجموع اوزان یک فرض میشود.

 

E( 12Rp' type="#_x0000_t75"> ) = 12i=1nWiE(Ri)' type="#_x0000_t75">                                                    

.

 

ریسک پرتفولیو

در مدل مارکویتز ، ریسک پرتفولیو با واریانس ( یا انحراف معیار ) بازده پرتفولیو اندازه گیری میشود.

در این نقطه است که بنیاد نظریه نوین پرتفولیو ، پدیدار میشود و به این شکل قابل بیان است:

اگر چه بازده مورد انتظار یک پرتفولیو ، میانگین موزون بازده سهام منفرد درون آن است لیکن ریسک پرتفولیو ، میانگین موزون ریسک های سهام منفرد درون آن نیست . به زبان ریاضی :

  (1-4)E( 12Rp' type="#_x0000_t75"> ) = 12i=1nWiE(Ri)' type="#_x0000_t75">                                                 

لیکن

(1-5)                                           12i=1nWiVAR(Ri)' type="#_x0000_t75">  ≠ VAR( 12Rp' type="#_x0000_t75"> )

دقیقاً به دلیل اینکه رابطه 5-1 یک رابطه نامساوی است ، سرمایه گذاران میتوانند ریسک سبد سهام (پرتفولیو) را ورای حالتی که اگر ریسک سبد سهام به سادگی یک میانگین موزون ریسکهای سهام منفرد می بود ، کاهش دهند. ریسک پرتفولیو نه تنها به میانگین موزون ریسکهای سهام منفرد درون آن ، بلکه به همراهی و هم سویی ، یا کوواریانس های میان بازده های سهام درون پرتفولیو نیز بستگی دارد. بنابراین :

ریسک پرتفولیو تابع ریسک سهم هاس منفرد و کوواریانس های بین بازده های سهم های منفرد است. ریسک پرتفولیو بر حسب واریانس به این صورت بیان میشود.

      (6-1)      +   12i=1nj=1nWiWjCOV(Ri,Rj)' type="#_x0000_t75">          12VAR(Ri)' type="#_x0000_t75">   12Wi2' type="#_x0000_t75">    = VAR( 12Rp' type="#_x0000_t75"> )

کوواریانس:

کوواریانس یک مقیاس مطلق ( در مقابل نسبی ) درجه همراهی و هم سویی بین بازده های دو سهم مختلف است. کوواریانس به عنوان میزان هم تغییری و همراهی دو متغیر در طول زمان است.

1- کوواریانس مثبت ؛ نشانگر آن است که بازده های دو سهم گرایش دارند در زمان واحد در یک راستا حرکت کنند. در صورت افزایش یا ( کاهش ) یکی ، دیگری نیز افزایش ( کاهش ) می یابد.

2- کوواریانس منفی ؛ نشانگر آن است که بازده های دو سهم گرایش به حرکت متخالف دارند ، در صورت افزایش ( کاهش ) یکی ، دیگری نیز کاهش ( افزایش ) می یابد.

3- کوواریانس صفر ؛ نشانگر آن است که بازده دو سهم مستقل از یکدیگر و هیچ گرایشی به حرکت در یک راستا یا در دو راستای متخالف ندارند.

 

 

 

 

 

نتیجه گیری درباره ریسک سبد سهام ( پرتفولیو ) : بحث ما در خصوص ریسک سبد سهام در نکات زیر خلاصه میشود :

1- ریسک سبد سهام نه تنها ریسک سهام منفرد بلکه کوواریانس بین هر دو سهم را نیز شامل میشود.

2- به گونه ای که در سبد سرمایه گذاری دو سهمی ملاحظه گردید، اهمیت عبارت کوواریانس ممکن است مساوی اهمیت تلفیق ریسک سهام منفرد باشد. بنابراین ، هنگامی که یک سهم به سبد سرمایه گذاری اضافه میشود ، اهمیت میانگین کوواریانس بین سهم مزبور و سایر سهم های موجود در سبد سرمایه گذاری از اهمیت ریسک خود سهم مزبور بیشتر است.

3- سه عامل ریسک پرتفولیو را تعیین میکنند :

-         واریانس هر سهم

-         کوواریانس بین سهام

-         وزن های ( درصد مبالغ مورد سرمایه گذاری ) داده شده به هر سهم.

 

الگوهای عامل

برای اینکه بتوان کوواریانسها و بازدهی های مورد انتظار را به شیوه ای بهتر برآورد کرد ، از الگوهای عامل استفاده میکنیم. عوامل ریسک که میتوانند ( مانند نرخ تورم و رشو محصولات صنعتی ) قیمت سهام ( نرخ بازده سهام ) در دوره های متوالی تغییر دهند، بسیار متغیرند. واکنش ریسک نیز در برابر عوامل سهام بسیار متفاوت است. در نهایت واکنش های گوناگون باعث میشود که کوواریانس های بازده بین سهام مختلف آینده بسیار متفاوت باشد.

الگوی تک عاملی

اصولاً در الگوی تک عاملی فرض میشود که بازدهی های سهم فقط به یک عامل وابستگی دارند. اساس فرض بر این گذاشته میشود که در برخی از موارد یک سهم فقط در برابر یک عامل ( که معمولاً همان پرتفولیو بازار ) واکنش نشان میدهد: هرگاه پرتفوی بازار حرکت مهمی در جهت بالا بنماید ، تقریباً همه سهام با آن سیر صعودی می پیماید. قیمت برخی از سهام بیش از بقیه افزایش می یابد ، ولی ما شاهد تغییرات قیمت سهام در طول زمان هستیم، بنابراین، چنین فرض میشود که تغییرات در پرتفوی بازار عاملی است که موجب تغییرات همزمان سایر سهام ( به صورت هم جفت) میشود . در واقع این فرض را مبتنی بر الگوی تک عاملی می نامند. در الگوی موجود فرض میشود که همه اعداد موجود در ماتریس کوواریانس را باید مورد توجه قرار داد، زیرا همه این سهام در برابر یک عامل واکنش نشان میدهند.

در الگوی تک عاملی چنین فرض میشود که دو رویداد موجب تغییرات نرخ بازده سهام در دو دوره پیاپی میشوند.

1- رویداد کلان: نمونه هایی از آن عبارتند از تغییرات غیر منتظره در نرخ تورم ، تغییر در نرخ پایه بهره و ... . این رویدادها موجب تغییر در نرخ بازده پرتفوی بازار میشوند و با اثر شدیدی که بر بازار می گذارند باعث میشوند نرخ بازده هر سهم تغییر کند.

2- رویدادهای خرد: این رویدادها به گونه ای هستند که فقط بر نرخ بازده سهام یک شرکت اثر میگذارند و فرض بر این است که بر شرکت های دیگر اثر نمیگذارند و نیز بر ارزش بازار پرتفوی و یا نرخ بازده هیچ اثری نخواهند گذاشت.( که امکان دارد نرخ بازده سهام یک شرکت بیشتر یا کمتر از نرخ عادی شود.) نمونه هایی از آن عبارتند از تولید یک محصول جدید یا ناباب شدن یک محصول قدیمی به صورت ناگهانی.

اگر تحلیل گر بخواهد ترکیب 100 سهم را در سبد سرمایه گذاری خود بررسی کند باید [100(100-1)]/2 =4950 کوواریانس منحصر به فرد را تخمین بزند. روشن است که تخمین سریع شمار کوواریانس ها یک مشکل عمده برای کاربر مدل خواهد بود و از آنجا که بسیاری از بنگاه های سرمایه گذاری در بررسی خود 250 الی 300 سهم را پیگیری میکنند ، شمار ورودی های مورد نیاز ممکن است محاسبات را به امری غیر ممکن تبدیل کند . در حقیقت ، تا زمانی که مدل پایه مارکویتز در محدوده ورودی های کوواریانس ساده گردید در حوزه علاقه آکادمیک باقی مانده بود.

v     مدل تک شاخصی مدلی است که بازده هر سهم را به بازده شاخص بازار ارتباط میدهد.

مارکویتز در کار اولیه خود پیشنهاد نموده بود که از شاخصی که سهام با آن مرتبط اند به مثابه وسیله تولید کوواریانس استفاده شود. ویلیام شارپ ، در پیروی از مارکویتز ، مدل تک شاخصی را توسعه داد ، که بازده هر سهم را بازده شاخص عمومی سهام ربط میدهد. و برای مقصود خود از یک شاخص فراگیر بازده سهام استفاده میکند. مدل تک شاخصی را میتوان به این صورت بیان نمود

       ( 1-14 )             12Rit= ai+biRMt+eit' type="#_x0000_t75">                یا             

         بطوریکه:

                              بازده تصادفی (TR) سهم i در دوره t = 12Rit' type="#_x0000_t75">              12خ±i' type="#_x0000_t75">    عرض از مبدأ خط مشخصات        

                      بازده تصادفی (TR) شاخص بازار در دوره t = 12RMt' type="#_x0000_t75">               12rm' type="#_x0000_t75">    بازدهی بازار

                                                          بازده ثابت منحصر به سهم i = 12ai' type="#_x0000_t75">                12ri' type="#_x0000_t75">     بازدهی سهام

                               اندازه حساسیت بازده سهم i به بازده شاخص بازار = 12bi' type="#_x0000_t75">               12خ²i' type="#_x0000_t75">      ضریب حساسیت( شیب خط مشخصات)

           خطای تصادفی باقیمانده در دوره t یا تفاوت بین بازده واقعی برای = 12eit' type="#_x0000_t75">

                 دوره معین و بازده مورد انتظار با در دست بودن بازده بازار

 

                              

 

v     ضریب حساسیت(β):ضریب حساسیت برای یک سهم بخصوص به این صورت تعیین می شود که درجه ریسک سیستماتیک آن سهم رابا ریسک سیستماتیک متعلق به شاخص قیمت بورس سهام(که نشان دهنده سطح عمومی قیمت سهام در بورس است)مقایسه می کنند به عبارت دیکر بتا نسبت تغییرات بازدهی سهام را براساس تغییرات قیمت دربازار سهام تعیین می کند.

v     ریسک سیستماتیک هر سهم تعیین کننده نرخ بازده ای است که صاحب آن سهم باید انتظار کسب آن را داشته باشد ضریب حساسیت معیاری برای محاسبه ریسک سیستماتیک است ومی تواند شاخصی برای رتبه بندی ریسک دارایی مختلف قرار گیرد.واز رابطه زیر به دست می آیدکه درآن       ضریب همبستگی بازدهی سهام i وبازار است.

 

بازدهی سهام

 

بنابراین بازدهی سهام از دو عامل تشکیل می شود:

الف)بازدهی مختص سهم که از طریق ضریب آلفا تعیین می شود

ب)بازدهی عمومی بازار ومیزان ارتباط آن با بازدهی مورد نظرکه از طریق ضریب بتا محاسبه می گردد

 

ریسک سهام

مدل های چند شاخصی

بطوریکه در بخش قبل گفته شد ، مدل تک شاخصی فرض می کند که هم تغییری قیمتهای سهام تنها به دلیل حرکت مشترک ( همراهی ) آنها با یک شاخص ، بویژه شاخص بازار است. برخی از پژوهشگران کوشیده اند تا برخی تأثیرات     « ورای بازار / غیر بازار » را از طریق طراحی و ساخت مدل های چند شاخصی وارد گردونه نمایند. احتمالاً روشن ترین مصداق اینگونه تأثیرات بالقوه «غیر بازار» عامل صنعت است. پس رویکرد دیگری که به طور گسترده برای توصیف و برآورد ساختار همبستگی بازده سهام به کار میرود ، استفاده از مدل های چند عاملی است. هدف اصلی در این مدل ها یافتن برخی از تأثیرات غیر بازاری است که منجر به حرکت توأم سهام با یکدیگر میشود. این عوامل شامل مجموعه پدیده های اقتصادی و گروه های ساختاری ( صنایع) مختلف میباشد. فرض اساسی در مدل های عاملی این است که کل اقتصاد ، اکثر شرکتها را تحت تأثیر قرار میدهد. برخی از عاملهای عمومی که میتوانند اثر قابل توجهی را بر بازده سهام شرکتها داشته باشند عبارتند از:

1. نرخ رشد تولید ناخالص داخلی ؛

2. سطح نرخ های بهره اوراق خزانه کوتاه مدت ؛

3. اختلاف نرخ بهره اوراق خزانه بلند مدت و کوتاه مدت ؛

4. اختلاف نرخ بهره اوراق بهادار بلند مدت شرکتی و اوراق خزانه ؛

5. نرخ تورم ؛

6. قیمتهای نفت .

در مدل های تک عاملی ، کوواریانس ها بین بازده سهام ، به یک عامل ( معمولاً شاخص بازار ) مرتبط میگردد. در مدل چند عاملی کوواریانس ها به دو یا بیشتر از دو عامل مرتبط میشوند.

بازده مورد انتظار و ریسک در مدل های چند عاملی

متوسط بازده :   بازده مورد انتظار یک ورقه سهام در یک مدل چند عاملی برابر است با:   

                                         E( 12Ri' type="#_x0000_t75"> )= 12خ±i+خ²i1F1+خ²i2F2+…+خ²ilFl' type="#_x0000_t75">

 واریانس بازده :  واریانس بازده یک ورقه سهام برابر است با :

12دƒi2=E(Ri-Ri)2' type="#_x0000_t75">

با جایگذاری مقادیر 12Ri' type="#_x0000_t75"> و 12Ri' type="#_x0000_t75"> در رابطه فوق داریم:

12دƒi2=خ²i12دƒF12+خ²i22دƒF22+…+خ²il2دƒFL2+دƒei2' type="#_x0000_t75">

کوواریانس: کوواریانس بین ورقه i و j برابر است با:

12دƒij=[Ri-RiRj-Rj]' type="#_x0000_t75">

با جایگذاری مقادیر معادل 12Ri' type="#_x0000_t75"> و 12Rj' type="#_x0000_t75"> در رابطه فوق خواهیم داشت:

12دƒij=خ²i1خ²j1دƒF12+خ²i2خ²j2دƒF22+…+خ²iLخ²jLدƒFL2' type="#_x0000_t75">

نظریه بازار سرمایه : مدل قیمت گذاری داراییهای سرمایه ای

نظریه بازار سرمایه با بسط و تعمیم نظریه پرتفوی ، مدلی را برای قیمت گذاری داراییهای ریسک دار استخراج میکند. خروجی نهایی این نظریه به نام CAPM ، این امکان را فراهم میکند تا نرخ بازده هر دارایی ریسک دار تعیین شود.

به عبارت کلی تر میتوان گفت که بر اساس نظریه بازار سرمایه ، مدل قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای شکل گرفت. در حالی که مدل مارکویتز یک مدل هنجاری است ، نظریه بازار سرمایه اثباتی است. در حقیقت نظریه های تعادل عمومی ، همانند نظریه بازار سرمایه (CMT ) همراه با مدلهای خط سرمایه  (CML) ، خط بازار اوراق بهادار (SML) و CAPM ، ما را در فهم و درک رفتار بازار یاری میدهند.

به اختصار نظریه بازار سرمایه با این مطالب سر و کار دارد که اگر سرمایه گذاران ، همانند پیشنهاد مارکویتز رفتار نمایند، چگونه باید دارایی ، قیمت گذاری شود؟ مدل قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای ، از نتایج نظریه بازار سرمایه برای استخراج روابط بین بازده مورد انتظار و ریسک سیستماتیک تک تک سهام موجود در پرتفوی ، استفاده مینماید.

CAPM یک پارادایم اصلی در حوزه مالی است ، که براساس مدل تحلیلی پرتفویی دو پارامتری مارکویتز ، بنا نهاده شده است. نتیجه این نظریه این است که هر سرمایه گذار ، پرتفوی بهینه خود را از ترکیب دو پرتفوی ، انتخاب خواهد کرد ؛ یکی دارایی بدون ریسک و دیگری پرتفوی بازار . ارزیابی تک تک سهام موجود در این مجموعه منجر به روشن شدن این نکته میگردد که بازدهی مورد انتظار هر سهم تابع خطی مثبتی از ( کوواریانس ) پرتفوی بازار است . این رابطه را CAPM مینامند.

پس کاربردی ترین مدل انتخاب پرتفویی، CAPM است . در واقع ، CAPM مجموعه پیش بینی هایی درباره بازدهی مورد انتظار تعادلی داراییهای ریسک دار است.

مفهوم ریسک در CAPM به صورت تغییر پذیری بازده یک دارایی ، نسبت به تغییر پذیری بازده پرتفوی بازار تعریف میشود.

CAPM بر 8 فرض استوار است . پنج فرض اول ، مفروضاتی هستند که مفروضات بازار کارا را تشکیل میدهند و سه فرض آخر برای ایجاد CAPM ضروری هستند:

1- هدف سرمایه گذار، بیشینه سازی مطلوبیت مورد انتظار ثروت نهایی است ؛

2- سرمایه گذار انتخاب خود را بر اساس ریسک و بازده انجام میدهد. ریسک و بازده توسط واریانس و میانگین بازده پرتفوی اندازه گیری میشوند.

3- سرمایه گذاران انتظاراتی همگن درباره ریسک و بازده دارند ؛

4- سرمایه گذاران افق زمانی سرمایه گذاری یکسان و معینی دارند ؛

5- اطلاعات به طور همزمان و آزادانه برای تمامی سرمایه گذاران در دسترس بوده و یک سرمایه گذار نمیتواند با خرید و فروش ، قیمت سهام را تحت تأثیر قرار دهد.

6- دارایی بدون ریسک وجود دارد و سرمایه گذاران می توانند مبالغ نامحدودی در نرخ بدون ریسک وام بدهند و بگیرند و این نرخ برای تمامی سرمایه گذاران یکسان است.

7- مالیات ، هزینه های مبادلاتی ، محدودیت فروش استقراضی یا سایر محدودیتهای بازار وجود ندارد. عدم وجود مالیات ، بدین معنی است که سرمایه گذاران در دریافت سود نقدی یا منفعت سرمایه ، بی تفاوت اند ؛

8- کیفیت کل دارایی ، ثابت است و تمامی دارایی ها قابل خرید و فروش و تقسیم پذیرند . بدین معنی که سرمایه گذاران میتوانند هر اندازه سرمایه گذاری را در هر سهام انجام دهند.

 

مدل CAPM اغلب به صورت زیر نوشته میشود که در آزمونهای تجربی کاربردی تر است :

 

12Ri=Rf+خ²i(Rm+Rf)' type="#_x0000_t75">                                                      

با این حال شکل های دیگری از CAPM نیز وجود دارند که مفاهیم بیشتری را فراهم می سازند .

می دانیم که :

 

 

لذا میتوانیم خط بازار سرمایه را به صورت زیر بنویسیم:

12Ri=rf+Rm-Rfدƒmدƒimدƒm' type="#_x0000_t75">

معادله فوق در واقع معادله خط مستقیم در فضای بازده مورد انتظار و 12دƒimدƒm' type="#_x0000_t75"> میباشد.

همچنین میدانیم که شیب خط 12Rm-Rfدƒm' type="#_x0000_t75">  ، قیمت بازاری ریسک است. از آنجا که 12دƒimدƒm' type="#_x0000_t75"> ، تعریفی از ریسک ورقه ( یا پرتفوی ) است ، لذا میتوانیم بگوئیم که خط بازار ورقه سهام ، همانند خط بازار سرمایه ، بیان میکند که بازده مورد انتظار هر ورقه سهام ، برابر با نرخ بازده بدون ریسک به علاوه قیمت بازاری ریسک ، ضربدر اندازه ریسک ورقه یا پرتفوی است. بسیاری از محققان معادله CAPM را به صورت زیر بیان میکنند.

12Ri=rf+Rm-Rfدƒm2دƒim' type="#_x0000_t75">                                                                                           

که در آن 12Rm-Rfدƒm2' type="#_x0000_t75"> ، به عنوان قیمت بازاری ریسک است و به 12دƒim' type="#_x0000_t75"> مقیاس ریسک ورقه i گویند . ما در اینجا از شکل انتخابی خود استفاده می نماییم ، زیرا 12دƒimدƒm' type="#_x0000_t75">  مقیاسی برای تأثیر ریسک یک ورقه بر ریسک پرتفوی بازار است.

 

نظریه قیمت گذاری آربیتراژ

با داشتن مفروضات و انتقادهای مدلهای مارکویتز و عاملی ، گام منطقی بعدی میتواند : 1) کاهش تعداد مفروضات و 2) شناخت عواملی به غیر از یک عامل ممکن که قیمت قیمت اوراق بهادار را تحت تأثیر قرار میدهد ، باشد. زیرا شواهد تجربی بسیار محکمی وجود دارد که بیش  از یک عامل ، بازدهی سهام را تحت تأثیر قرار میدهد.

در راستای این حرکت ، راس (Ross) در دهه 1970 نظریه قیمت گذاری آربیتراژ (APT) را پایه گذاری نمود. مفهوم اساسی در APT ، قانون وجود یک قیمت است ؛ یعنی ، دو دارایی ( سهمی) که در ریسک و بازدهی مشابه اند ،      نمی توانند در قیمت های متفاوت فروخته شوند.

بحث معمول APT مربوط به حالت چند عاملی است.طبق تعریف ، قیمت گذاری نادرست ورقه بهادار به طریقی که سود بدون ریسک ایجاد نماید ، « آربیتراژ » نامیده میشود. فرصت آربیتراژ زمانی حاصل میشود که یک سرمایه گذار بتواند پرتفوی را با حجم سرمایه گذاری صفر تشکیل دهد ، به نحوی که سود مطمئن ( بدون ریسک ) به دست آورد . پرتفوی با حجم سرمایه گذاری صفر ، یعنی اینکه به منظور سرمایه گذاری نیازی به استفاده از پول خود وجود نداشته باشد. فرصت آربیتراژ زمانی حاصل میشود که قانون وجود « یک قیمت » رعایت نشود. یعنی یک دارایی با قیمت های متفاوت مبادله شود . مسئله اصلی در APT تشخیص عاملها و تمایز تغییرات پیش بینی شده از تغییرات پیش بینی نشده در اندازه گیری حساسیتهاست. به بیان بهتر ، از مفروضات ایجاد شده توسط CAPM ، تنها سه مورد در APT       ضروری اند.  

1- سرمایه گذاران به دنبال بازدهی با ریسک متعادل هستند؛ آنها ریسک گریزند و به دنبال بیشینه سازی ثروت نهایشان هستند.

2- سرمایه گذاران میتوانند در نرخ بدون ریسک ، وام بگیرند و یا وام بدهند؛

3- هیچ محدودیت بازاری ، همانند هزینه های مبادلاتی ، مالیات یا محدودیت فروش استقراضی ، وجود ندارد.

این سه فرضیه رفتار سرمایه گذاران را به طور کلی بیان میکند ، اما در توصیف عواملی که تصمیمات براساس آنها اتخاذ میشوند ، شکست می خورند و این دو نکته اختلاف مهم بین دو مدل است. APT هیچ فرضی را در مورد توزیع بازدهی داراییها در نظر نمیگیرد و ضروری نمیداند که سرمایه گذاران تصمیماتشان را بر اساس میانگین و واریانس اتخاذ نمایند ، و مفروضات CAPM در مورد نرمال بودن بازدهی ، برای ایجاد APT ضروری نیست .

در نهایت از آنجا که محدودیتهای بازار ، مشکلاتی را در تعیین  قیمت گذاری ایجاد نمیکنند ، لذا در نظر گرفته نمیشوند. در حالی که APT مفروضات کمتری نسبت به CAPM دارد ، لیکن دو فرض خاص دارد :

4- سرمایه گذاران بر تعداد و همچنین تعیین عواملی که به صورت سیستمی در قیمت گذاری دارایی ها مهم اند ، توافق دارند ؛

5- هیچ گونه فرصت سود آربیتراژ ( بدون ریسک ) وجود ندارد.   

تدریس خصوصی کلیه نرم افزارهای حسابداری

۰۹۱۹۵۲۸۳۸۶۴

انجام خدمات مالي و حسابداري

انجام خدمات حسابداري-مالي-صنعتي-انبار گرداني-خدمات اداري-تداركات-تنظيم دستور

 العملهاوكنترل داخلي-انجام امور ثبتي شركتها و پلمپ دفاتر قانوني-ارايه مشاوره خريد-

تهيه نرم افزار مالي و اداري و طراحي سيستم-انجام اصلاح حسابها و كنترل اسناد-

اموزش و تامين نيروي مالي و اداري-تنظيم و تكميل اظهارنامه مالياتي و

تحرير دفاتر قانوني-حضور در هيئتهاي بيمه و دارايي و اداره كار-

مشاوره كليه امور بانكي-تحرير و تنظيم دفاتر مالياتي توسط كادر مجرب.

انجام حسابداري مدارس.ارايه نرم افزار حسابداري مدارس به همراه پشتيباني-

تلفن تماس:[phone]

خدمات مالی

پشتيبان و مشاور در انجام پروژه هاي دانشجويي كارداني

 

و كارشناسي و تهيه مقالات پژوهشي رشته حسابداري

۰۹۱۹۵۲۸۳۸۶۴

کنترلهای کاربردی

کنترلهای کاربردی کنترلهایی است که در هر سیستم کاربردی برقرار می شود تا از وقوع اشتباهات و سوء جریانات در اجرای سیستم وپرداش اطلاعات جلوگیری و به کشف اشتباهات وسوء جریانات حتمالی کمک کند .

کنترلهای کاربردی عبارت اند از:

1- کنترلهای حاکم بر اطلاعات ورودی

2- کنترلهای حاکم بر پردازش

3- کنترلهای حاکم بر خروجی

حال کنترلهای مرحله ورود اطلاعات در سه بخش با عناوین زیر مطرح می شود:

1- کنترلهای اماده سازی اطلاعات

2- کنترلهای ورود اطلاعات به سیستم کامپیوتری

3-ویرایش اطلاعات ورودی

مجاز بودن فعالیتها و اطلاعات ورودی به سیستم کامپوتری یا مرکز خدمات کامپوتری برای پردازش از اصول کلی و مهم است که مسایل ان تحت عنوان تصویب اطلاعات ورود ی مورد بررسی قرار می گیرد و سپس کنترلهای هر یک از مراحل پردازش توصیف می شود .

 

 

تصویب اطلاعات ورودی

ورود انواع اطلاعات به مراکز خدمات کامپوتری یا سیستمهای کاربردی برای پردازش باید قبلا بطور مستقیم و غیر مستقیم توسط مدیریت تصویب شده باشد .

روش تصویب	کاربرد کامپیوتری
اجازه خاص به یک مقام مسئول برای انجام فعالیتهای مشخص و تشخیص مجاز بودن او با شناسایی امضا یا رمز شناسایی وی .   اجازه عمومی به شرط رعایت ضوابط معین در حدود موازین و شرایط از پیش تعیین شده .   اجازه انجام فعالیتی در متابعت از انجام فعالیت مجاز دیگر .   اجازه برای انجام فعالیتهایی که به امضای مجاز یا اجازه نامه نیاز دارد.	انتقال وجوه توسط صندوقدار با استفاده از پایانه و تشخیص مجاز بودن با شناسایی اسم رمز صندوقدار .   قبول اطلاعات مربوط به فروش تولیدات که طبق نرخهای ثابت و در محدوده اعتبار مشتری است .   صدور اسناد بارگیری بر اساس اطلاعات مجاز فروش کالا .   درخواست تغییر در منطق کار برنامه کاربردی توسط مقام یا استفاده کننده ای که مجاز به درخواست مزبور است .

 

 

منابع اشتباهات احتمالی در مرحله ورود اطلاعات

اطلاعاتی که برای پردازش توسط سیستم کاربردی به کامپیوتر وارد می شود می تواند به علل مختلفی اشتباه باشد .

منابع ایجاد اشتباه و روشهای کنترل ان در مرحله ورود اطلاعات به کامپوتر

منبع اشتباه	روش کنترل
عدم ثبت اطلاعات	v    استقرار ضوابط برای اطمینان از ثبت اطلاعات تمام فعالیتها . v    شماره گذاری تمام اسناد وکنترل شماره سریال اطلاعات ورودی . v    تطبیق جمع کنترل با سایر منابع اطلاعاتی . v    پیش بینی موعد وصول و کنترل دریافت بموقع اطلاعات .
ثبت غلط یا ناقص	v    بازبینی اطلاعات ثبت شده . v    کنترل اعتبار اطلاعات (ویرایش) v    تطبیق جمعهای کنترل .
ثبت تکراری یا اضافی	v    اعمال ضوابط الزامی برای ثبت بموقع اطلاعات . v    عدم پذیرش اطلاعات تکراری  . v    بازبینی اطلاعات . v    کنترل اعتبار اطلاعات(ویرایش) v    جمع کنترل .
مفقود شدن اطلاعات ثبت شده	v    استفاده از دفاتر ثبت انتقال اسناد و مدارک . v    شماره گذاری اسناد  . v    جمع کنترل .
اشتباه در مرحله وارد کردن اطلاعات از پایانه ها	v    کنترل اعتبار . v    بازتاب اطلاعات واطلاعات تکمیلی . v    جمع کنترل .

کنترلهای ورود اطلاعات به سیستم کامپیوتری

اطلاعات در کامپیوتر به سه روش کلی دسته ای  پیوسته دسته ای و پیوسته بی درنگ پردازش می شود . در هر یک از این روشهای پردازش  اطلاعات به روشهای خاصی به کامپیوتر وارد شده و ویرایش می شود .

در پردازش دسته ای با خوانده شدن اطلاعات تبدیل و اماده شدن توسط دستگاههای ورودی اطلاعات وارد کامپیوتر می شود و قسمت عمده ویرایشها و کنترل اعتبار اطلاعات  پس از این مرحله انجام می گیرد .

در پردازش پیوسته دسته ای بر حسب طرح سیستم  ممکن است قسمتی از کنترلهای اطلاعات ورودی پس از ورود و ذخیره اطلاعات در انباره های اطلاعات کامپیوتری و در مرحله پردازش اصلی انجام گیرد .

در پردازش پیوسته بی درنگ ایجاب می کند که تمام کنترلهای اطلاعات ورودی در مرحله وارد کردن اطلاعات و پیش از پردازش اصلی انجام شود .

ویرایش اطلاعات ورودی

ویرایش که گاه کنترل اعتبار اطلاعات نیز نامیده می شود معمولا پیش از پردازش اصلی اطلاعات انجام می شود و شامل عملیاتی است که برای شناسایی اطلاعات اشتباه یا بی اعتبار اجرا می گردد .

کلمه ویرایش به مفهوم وسیع کلمه در مورد کامپیوتر عبارت از اماده سازی اطلاعات برای پردازشهای بعدی است . ضوابط کنترل اعتبار اطلاعات برای شناسایی اشتباهات  کمبودها  اضافات و عدم هماهنگی اطلاعات است . اطلاعاتی که با ضوابط منطق نباشد  پذیرفته نمی شود و پیش از انجام عملیات بعدی باید بررسی و اصلاح شود .

انواع عمده ضوابط کنترل اطلاعات به شرح زیر است:

•        ازمایشهای منطقی

•        رقم کنترل

•        بازتاب

•        مقایسه

•        جمع کنترل

•        بررسی لیست اطلاعات

·        ازمایشهای منطقی

ازمایشهای منطقی بودن اطلاعات ورودی عمدتا توسط واحد پردازشگر کامپیوتر انجام می شود .ازمایشهای مزبور می تواند در مرحله تبدیل یا وارد کردن اطلاعات (پیش از مرحله ویرایش) نیز شروع شود .

ازمایشهای منطقی بودن اطلاعات ورودی گوناگون است و در هر مورد به عوامل زیر بستگی دارد:

1- مشخصات اطلاعات ورودی .

2- اهمیت اطلاعات ورودی .

3-ابتکار برنامه نویس یا انالیست مربوط .

 

نمونه های زیر  گستره ازمایشهای منطقی را نشان می دهد:

 

ازمایش کد اطلاعات-این ازمایش به منظور حصول اطمینان از صحت کد نوع اطلاعات به عمل می اید و انواع مختلفی دارد .معمولا در طراحی فرم هر رکورد یک کد فرم برای ان در نظر گرفته می شود که جزئی از اطلاعات رکورد است و می تواند کنترل شود .

آزمایش مقادیر :مقدار عددی یا حرفی موجود در هر فیلد اطلاعاتی قابل کنترل است .نمونه های این آزمایش شامل موارد  زیر است :

1.     آزمایش تعداد ستونهای اطلاعاتی یک فیلد .

2- آزمایش مثبت یا منفی بودن اطلاعات یک فیلد .

3- آزمایش عددی یا حرفی بودن اطلاعات یک فیلد .

مقادیر غیر قابل پذیرش: - در مواردی برخی از مقادیر قابل قبول نیست . با انجام آزمایشهای منطقی در برنامه کامپیوتری می توان مقادیر غیر قابل پذیرش را تعیین کرد .

ازمایشهای ترکیبی: برخی از اطلاعات اگر چه به تنهایی قابل قبول است اما ترکیب ویژه ای باید رعایت شود تا پردازش گردد . برای مثال کارمندی که تعداد ساعات کارکرد ماهانه اش کمتر از حد معمول است نمی تواند اضافه کاری داشته باشد .

ازمایش کامل بودن اطلاعات:در بیشتر موارد وجود یک سری اطلاعات پایه ضروری است  .وجود اطلاعات لازم را با انجام ازمایش خالی یا صفر نبودن فیلدهای مورد نظر به اسانی می توان تشخیص داد .

ازمایش مرتب بودن:در پردازش ترتیبی اطلاعات مرتب بودن اطلاعات ورودی اهمیت زیادی دارد .در این نوع پردازش اطلاعات نامرتب نمی تواند برای بهنگام رسانی فایل اصلی مورد استفاده قرار گیرد . برای اطمینان از مفقود نشدن اطلاعات ورودی ممکن است از شماره سریال استفاده شود .

کنترل حدود:برخ از مقادیر نمی تواند از حد معینی کمتر یابیشتر باشدبرای مثال تاریخ روز نمی تواند از یک کوچکتر و از سی و یک بزرگتر باشد . حدود مزبور نیز می تواند توسط برنامه های کامپیوتری کنترل شود .

رقم کنترل:

رقم کنترل عددی است که طبق فرمول خاصی برای شماره ها  محاسبه و معمولا به اول یا اخر شماره مزبور اضافه می شود  . هر بار که شماره مزبور مورد استفاده قرار گیرد با محاسبه مجدد رقم کنترل و تطبیق ان با عدد مزبور می توان تا حدود زیادی از صحت شماره اطمینان یافت .

افزودن رقم کنترل به شماره موجب بزرگتر شدن ان و در نتیجه افزایش میزان اشتباهات می شود اما وسیله ای است که می تواند جابجا نوشتن ارقام شماره را کشف کند  . شماره هایی که همراه با رقم کنترل باشد شماره یا ارقام خود ازما نامیده می شود .

بازتاب:

بازتاب اطلاعات ورودی با شرح بیشتر برای وارد کننده اطلاعات می تواند کنترل مناسبی برای اطمینان از صحت اطلاعات ورود باشد .

مقایسه:

در مواردی که شماره شناسایی فاقد رقم کنترل است و بازتاب اطلاعات تکمیلی نیز به سهولت میسر نیست با مقایسه اطلاع دیگری علاوه بر شماره شناسایی  با اطلاعات موجود در فایل اصلی از صحت شماره شناسایی اطمینان نسبی حاصل می شود  .

جمع کنترل :

برای اطمینان از پردازش صحیح استفاده از جمع کنترل بسیار معمول است  . از این روش به ویژه در پردازش دسته ای اطلاعات استفاده می شود  . جمع ستونهای اطلاعات مهم د ر فرمها ی ورودی  مانند شماره های ثبت شده در فرمها قبل از ارسال به مرکز خدمات کامپیوتری محاسبه و در برگهای کنترل دسته های فرمها نوشته می شود  .در اولین مرحله وروداطلاعات به کامپیوتر یعنی مرحله ویرایش  کامپیوتر برای هر دسته جمعهای جدیدی محاسبه می کند . تطبیق جمعهای اولیه با جمعهای کامپیوتر می تواند توسط کامپیوتر یا بطور دستی انجام شود .

بررسی لیست اطلاعات:

با بررسی گزارشهای خروجی کامپوتری نیز می توان از صحت اطلاعات ورودی اطمینان یافت . گزارشهای خروجی مورد بررسی لزوما گزارشهای نهایی سیستم کاربردی نیست . پیش از مرحله پردازش نهایی (معمولا در مرحله ویرایش ) لیستهای اولیه از اطلاعات ورودی تهیه می شود و برای کنترل جمع دسته های اطلاعات و رفع اشتباهات توسط کارکنان دایره کنترل اطلاعات مورد استفاده قرار می گیرد  . متصدیان دایره کنترل اطلاعات باید گزارشهای نهایی سیستم را پیش از توزیع کنترل کنند  . روش کنترل باید علاوه بر مطالعه اجمالی گزارش باید شامل بررسی پیامهای اشتباهات کامپیوتری در حین اجرا و تطبیق جمعهای کنترل باشد .

منابع اشتباهات احتمالی در مرحله پردازش

کنترلهای مرحله پردازش اطلاعات به منظور حصول اطمینان از پردازش اطلاعات صحیح و کامل و بدون اشتباه بودن پردازش طراحی و اجرا می شود .اگرچه پردازش اصلی اطلاعات بعد از ویرایش و تصحیح اشتباهات احتمالی اطلاعات ورودی انجام می گیرد اما برنامه های مرحله پردازش نباید با فرض صحت کامل اطلاعات  طراحی ونوشته شود زیرا امکان دارد که : اولا برخی از اطلاعات بدون گذر از مسیر عادی و ویرایش به برنامه های پردازش وارد شود و ثانیا با وجود اجرای کنترلهای ویرایشی کامل بر روی هر یک از رکورد های اطلاعات ورودی ترکیب ان اشتباه باشد .

علتهایی که موجب کامل نبودن یا پردازش اشتباه اطلاعات می گردد:

1-                منطق برنامه کامپیوتری

2-                روش انجام محاسبات

3-                موارد پیش فرض برنامه

4-                متغیرهای برنامه

5-                جداول مورد استفاده برنامه

6-                نسخه مورد استفاده از بزنامه ها

7-                فایلها و رکورد های مورد استفاده

منطق برنامه کامپیوتری:

طبق اصول ایجاد و توسعه سیستمهای کاربردی هر برنامه سیستم پیش از رسیدن به مرحله اجرای واقعی و پس از انجام هر گونه تغییرات باید به طور کامل ازمایش شود تا ان حدی که بدون اشتباه بودن منطق برنامه اثبات گردد .برخی از برنامه ها دارای مسیر های متعددی برای پردازش هر یک حالات و امکانات مختلف می باشدو به علت ندرت وقوع حالت یا حالات مزبور ممکن است یک یا چند حالت یا مسیر پردازش ان ازمایش نشود واشتباه موجود در ان برای مدتها پنهان بماند .

برنامه های کامپیوتری تا سر حد امکان باید مستقل از شرایط خارجی باشد و ازمایش برنامه ها با اطلاعات ازمایشی کاملی انجام شود که تمام قسمتهای برنامه را در بر گیرد .

 

روش انجام محاسبات:

مدارهای محاسبات ومنطق پردازشگر کامپیوترها می تواند محاسبات را با دقتهای زیادی انجام دهد  . هدف در این جا اموزش روش صحیح معرفی نوع  طول و سایر مشخصات اعداد مورد پردازش نیست . روش درست برای هر مورد در قواعد زبان ومورد استفاده برای برنامه نویسی موجود است و برنامه نویس باید با شناخت صحیح محاسبات مورد نظر و زبان برنامه نویسی مورد استفاده ترتیبی اتخاذ نماید که محاسبات انجام شده از دقت کافی برخوردار باشد .